اگر بد کنی، چشم نیکی مدار *** که هرگز نیارد گز، انگور بار 
نپندارم ای در خزانِ، کِشته جو *** که گندم ستانی به وقت درو 
رطب ناورد چوب خرزهره بار *** چو تخم افکنی، بر همان چشم دار 
نعمت و مال ماندنی نیست. بنابراین، اکنون که توان داریم، باید با نیکی و احسان، پاداش آخرت را برای خود فراهم کنیم:
کسی کوی دولت ز دنیا ببُرد *** که با خود نصیبی به عقبا ببرد 
درون فروماندگان شاد کن *** ز روز فروماندگی یاد کن 
نه خواهنده‏ای بر در دیگران *** به شکرانه، خواهنده از در مران 
آدمی باید هنگام توانگری، به فریاد دیگران برسد تا به روز درماندگی، فریادرسی داشته باشد.
تو هرگز رسیدی به فریاد کس که می‏خواهی امروز فریادرس؟ 
که بر جان ریشت نهد مرهمی؟ ***که دل‏ها ز ریشت نبالد همی 
سعدی درباره نوع‏دوستی، نیکی و احسان به یتیمان چه زیبا سروده است:
چو بینی یتیمی سر افکنده پیش *** مده بوسه بر روی فرزند خویش 
یتیم ار بگرید، که نازش خرد؟ *** و گر خشم گیرد، که بارش برد؟ 
به رحمت بکن آبش از دیده، پاک ***به شفقت بیفشانش از چهره، خاک 
اگر سایه‏ای خود برفت از سرش ***تو در سایه خویشتن، پَروَرش